«جهش بعدی» کتابی فلسفی-تحلیلی دربارهی هوش مصنوعی است که آن را نه بهعنوان ابزار، بلکه بهعنوان جهشی غیرزیستی در سازوکار انتخاب بررسی میکند.
این کتاب مسیر انتخاب را از ژنها و بدن آغاز میکند، از زبان، فرهنگ و نهادها عبور میدهد، و به سامانههای محاسباتی امروز میرساند. در این روایت، هوش مصنوعی تقلید انسان نیست و جایگزین او هم نیست؛ بلکه حامل تازهای است که بخشی از فرایند وزندهی، حذف و تداوم را بدون اتکا به زیست انجام میدهد.
کتاب به مفاهیمی چون اختیار، مسئولیت، معنا، قدرت و مقاومت از زاویهی سازوکاری نگاه میکند و نشان میدهد چگونه با توزیعشدن انتخاب، این مفاهیم نیز ناچار به بازتعریف میشوند. نه برای حذف آنها، بلکه برای محدودکردن ادعاهایشان.
«جهش بعدی» نه کتاب راهنماست، نه پیشبینی آینده، و نه دفاع یا حمله به فناوری. این اثر تلاشی است برای دیدن موقعیتی که همین حالا در آن ایستادهایم؛ جایی که انتخاب از بدن عبور کرده، اما انسان همچنان بخشی از میدان است.
این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده که به فلسفه، هوش مصنوعی، و نسبت انسان با سامانههای پیچیده علاقهمندند، اما از روایتهای سادهساز و هیجانی فاصله میگیرند.
جهش بعدی علی دلشاد تهرانی
